5 sleutelideeën uit het boek van Thomas Chamorro-Premuzic

Wie zelfverzekerd overkomt, krijgt soms sneller aandacht dan iemand die voorzichtig formuleert. Toch vertelt overtuigingskracht niet automatisch hoeveel iemand weet of kan. In Confidence stelt Tomas Chamorro-Premuzic het verschil tussen zelfvertrouwen en bekwaamheid centraal. Zijn boek vormt een tegenwicht tegen de gedachte dat je vooral sterker in jezelf moet geloven om verder te komen. De vijf ideeën hieronder maken dat onderscheid praktisch, zonder onzekerheid te verheerlijken of te veronderstellen dat iedere zelfverzekerde persoon zichzelf overschat.

1. Vraag eerst wat de taak werkelijk vereist

Zelfvertrouwen gaat over je inschatting van je eigen mogelijkheden. Bekwaamheid gaat over wat je in een concrete situatie kunt uitvoeren. Die twee kunnen samenvallen, maar hoeven dat niet. Je kunt twijfelen aan een vertrouwde taak, of zeker klinken terwijl je kennis mist.

Begin daarom bij de vereisten van het werk. Welke stappen moet je kunnen zetten, welke kwaliteit wordt verwacht en hoe wordt die beoordeeld? Een nieuwe medewerker hoeft niet onmiddellijk alles te weten. Wel helpt het om duidelijk te maken wat zelfstandig lukt en waar nog begeleiding nodig is. Dat geeft een eerlijker vertrekpunt dan alleen proberen zekerder over te komen.

Bij een presentatie kun je bijvoorbeeld toetsen of de opbouw logisch is, de informatie klopt en je belangrijkste punt begrijpelijk blijft. Die vragen zijn concreter dan je afvragen of je wel genoeg uitstraling hebt. Ze maken voorbereiding mogelijk en geven anderen iets specifieks waarop ze feedback kunnen geven.

2. Gebruik twijfel als vraag, niet als vonnis

Een moment van onzekerheid kan aanleiding zijn om informatie te controleren of een vaardigheid te oefenen. Het wordt minder behulpzaam wanneer iedere twijfel eindigt in de conclusie dat je nergens geschikt voor bent. Het boek nodigt uit om aandacht te verplaatsen van een prettig zelfbeeld naar werkelijke ontwikkeling.

Vraag dus wat de twijfel aanwijst. Ontbreekt kennis, ervaring of een duidelijke afspraak? Misschien weet je wel hoe de taak werkt, maar niet wat de opdrachtgever precies verwacht. In dat geval helpt verduidelijking meer dan harder oefenen. Maak van onzekerheid een afgebakende onderzoeksvraag die tot een volgende handeling kan leiden.

Dat betekent niet dat aanhoudende angst of somberheid nuttig moet worden gevonden. Klachten die je dagelijks leven beperken verdienen ondersteuning. Je hoeft je niet slecht te voelen om gemotiveerd te mogen leren, en verbeteren is geen bewijs dat je eerdere onzekerheid noodzakelijk was.

3. Zoek feedback die je kunt gebruiken

De mening van anderen kan informatie geven over hoe je werk overkomt, maar niet iedere reactie is even bruikbaar. Vraag feedback aan mensen die de taak kennen en een concreet voorbeeld kunnen bespreken. Een algemeen compliment is prettig; een duidelijke aanwijzing over een onbegrijpelijke passage helpt bij herschrijven.

Maak de vraag klein. Vraag bijvoorbeeld waar een uitleg onduidelijk werd of welke informatie in een overdracht ontbrak. Vergelijk reacties wanneer mensen verschillende verwachtingen hebben. Je hoeft niet iedere mening over te nemen, maar wel bereid te zijn te onderzoeken of er een terugkerend punt in zit.

Feedback ontvangen betekent ook dat je later laat zien wat je ermee deed. Je kunt een aangepast voorstel bespreken of uitleggen waarom je een advies niet volgde. Zo wordt het gesprek onderdeel van het werkproces, in plaats van alleen een beoordeling die je moet ondergaan.

4. Maak resultaten zichtbaar zonder ze groter te maken

Goed werk wordt niet altijd vanzelf opgemerkt. Het is daarom redelijk om te laten zien wat je hebt gedaan en welk probleem ermee is opgelost. Gebruik concrete voorbeelden, vermeld samenwerking en wees duidelijk over de grenzen van een resultaat. Dat geeft meer vertrouwen dan grote uitspraken die niemand kan controleren.

Bij een lang project kan een korte voortgangsupdate laten zien wat afgerond is, wat nog onzeker blijft en waar een beslissing nodig is. Je hoeft daarmee niet te wachten tot alles perfect is. Juist tijdig aangeven waar iets vastloopt, maakt het mogelijk om hulp te organiseren en verwachtingen bij te stellen.

5. Bouw aan een realistische verhouding tussen kunnen en vertrouwen

Het doel is niet maximaal zelfvertrouwen of zo weinig mogelijk zekerheid. Een passende inschatting helpt je weten wanneer je kunt handelen en wanneer controle nodig is. Ervaring, gerichte oefening en bruikbare feedback kunnen die inschatting steeds nauwkeuriger maken.

Kies daarom één vaardigheid waarvoor je vooruitgang concreet kunt beoordelen. Leg vast wat je wilt oefenen en wanneer je terugkijkt. Misschien voelt het niet onmiddellijk gemakkelijker, terwijl de uitvoering al verbetert. Geef beide signalen aandacht. De waarde van dit perspectief ligt in een verschuiving van indruk maken naar degelijk handelen, met ruimte om te leren en grenzen te erkennen.

Online Solutions Group BV, onder leiding van eigenaar Sergej Dergatsjev, onderhoudt CompanyGids al tien jaar en ontwikkelt de bedrijvengids verder. Voor zakelijke contacten vindt u detailhandel via internet en postorder en reclamebureaus op CompanyGids. Bekijk ook de diensten van OSG op het gebied van digitale ondersteuning: Online Solutions Group.